Του Γιάννη Ψαρράκη  ( Βιογραφικό & αρθρογραφία ) 

ΕΙΚΟΝΕΣ ΑΠΟ ΤΑ ΒΑΤΙΚΑ ΤΟΥ 1865

Είναι από όλους μας παραδεκτό πως η ιστορία ενός τόπου (ευρύτερα μίας χώρας), είναι από τα σημαντικότερα που διαθέτει. Και είναι μεγάλη απώλεια όταν κομμάτια αυτής της ιστορίας χάνονται.

Όπως μεγάλη απώλεια για τον τόπο είναι πως ο Καποδιστριακός Δήμος Βοιών, με δύο δημοτικές αρχές που τον υπηρέτησαν, κατάφερε να απωλέσει μεγάλο μέρος των αρχείων των Κοινοτήτων που καταργήθηκαν, όταν αυτά κυριολεκτικά πετάχτηκαν σε ακατάλληλες αποθήκες μέσα σε τσουβάλια, με αποτέλεσμαα να αποτελέσουν τροφή των ποντικών και να καταστραφούν από νερά που πλημμύριζαν τους ακατάλληλους αυτούς χώρους.

Ένα μεγάλο μέρος της πρόσφατης ιστορίας του τόπου χάθηκε και για αυτό οι ευθύνες έχουν συγκεκριμένα ονόματα. Για διαφορετικούς λόγους κάνοντας μία έρευνα στα Γενικά Αρχεία του Κράτους, συμπτωματικά έτυχε να εντοπίσω τους εκλογικούς καταλόγους του Δήμου Βοιών του 1865. Ένας πραγματικός θησαυρός από τη μελέτη του οποίου μπορούν να προκύψουν πλήθος στοιχείων και συμπερασμάτων, που μπορούν να ανασυνθέσουν εν μέρει την εικόνα εκείνης της εποχής που είχαν τα Βάτικα.

Α) ΠΛΗΘΥΣΜΙΑΚΑ - ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ.
Οι εκλογικοί κατάλογοι μας δίνουν έναν αριθμό εκλογέων που φθάνει τους 985, και είναι μόνο ανδρών. Ο αριθμός αυτός μπορεί να μας δώσει μία απογραφική εικό να για τα Βάτικα. Υπολογίζοντας ίσο αριθμό γυναικών που δεν περιλαμβάνονται στους εκλογικούς καταλόγους, και αν σε αυτό προσθέσουμε ένα ποσοστό 25-30% νέων και παιδιών (πληθυσμός κάτω των 20 ετών), τότε θα πρέπει εκείνη την εποχή ο πληθυσμός των Βατίκων να ήταν περίπου στους 2500 κατοίκους. Αξιοπρόσεκτο στοιχείο των καταλόγων είναι πως οι αναφερόμενες ηλικίες είναι των δεκαετιών 20, 30, 40, 50, λίγες φορές η δεκαετία του 60 και σχεδόν καθόλου οι δεκαετίες των 70 και 80.

Τούτο μαρτυρεί ότι μάλλον το προσδόκιμο όριο ζωής ήταν χαμηλά, ή ότι για τις ηλικίες αυτές η εγγραφή δεν ήταν υποχρεωτική. Ως προς την κατανομή του πληθυσμού φαίνεται πως ο μεγαλύτερος οικισμός σε πληθυσμό είναι τα Βελανίδια στα οποία αναφέρονται οι περισσότεροι εκλογείς, ενώ η Νεάπολη (έδρα του Δήμου) είναι προτελευταία.

ΒΕΛΑΝΙΔΙΑ εκλογείς 160 ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ 156 ΛΑΧΙ 154 ΜΕΣΟΧΩΡΙ 153 ΦΑΡΑΚΛΟ 149 ΝΕΑΠΟΛΗ 147 ΚΑΣΤΑΝΙΑ 66 ΣΥΝΟΛΟ 985

Β) ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ
Τα επαγγέλματα της εποχής, όπως αυτά καταχωρούνται στους εκλογικούς καταλόγους είναι: καφφεπώλης - γεωργός - ναύτης - ζαχαροπλάστης - μεταπράτης - καφφεντσής - χαλκεύς - κτηματίας - παπουτσής - υποδηματοποιός - αλιεύς - βαφεύς - μαραγκός - κτήστης - σιδηρουργός - αλευρομυλωνάς - σαμαριντσής - στρατιωτικός - ποιμήν.

Γ) ΕΠΩΝΥΜΑ - ΟΝΟΜΑΤΑ
Αρκετά από τα επώνυμα που σήμερα φέρουμε, δεν ήταν ακριβώς τα ίδια την εποχή εκείνη, καθώς στο πέρασμα του χρόνου έχουν υποστεί παραφθορές. Τα επώνυμα λοιπόν που συναντάμε είναι: Τζερεφός και Τσερεφός. Τσαλαβέτης και Τζαλαβούτας και Τζαλαβούτης, αντί του Τσαλαβούτας. Χασαναγαδάκης αντί του Χασάναγας σήμερα. Αράνης αντί του Αρώνης σήμερα. Το Αρώνης δεν συναντάται σε κανένα σημείο των καταλόγων ενώ το Αράνης συναντάτε πυκνά στο Μεσοχώρι.

Συναντάτε όμως το Αρώνης στα παραχωρητήρια του 1880 στην Ελαφόνησο, καθώς και στην Ενετική απογραφή του 1788 στα Κύθηρα. Τζέγκας αντί του Τσέγκας σήμερα., Μπιλίνης και Μπελίνης. Γκούβερης και Κούβερης, Κατσούλης και Κατζούλης, Κοτσώνης και Κοτζώνης και Κοτζόνης, Τζικαλάς αντί του Τσουκαλάς σήμερα. Μεϊμέτης και Μεμέτης., Καλογερίνης και Καλογρίνης, Κοτζικολός και Κουτσόκολας και Κοτζονικολός, αντί του Κουτσονικολής σήμερα. Τσίρος (στον Άγιο Νικόλα) και Τζίρος (στην Καστανιά). Κυρινάκος αντί του Κυρανάκος σήμερα. Σαραντίτης και Σαρατίτης. Τζοχαλής και Τζιχαλής, αντί του Τσοχαλής σήμερα. Μέμιτζας αντί του Μέμιτσας σήμερα. Τσάκος και Τζάκος. Ρέτσεκας αντί του Ρέτζεκας σήμερα. Δελεκονδίας και Δελεκουντίας και Δελεκουβίας και Δελακουβίας και Δελεκοβίας, αντί του Δελακοβίας σήμερα. Μπουτήρης αντί του Μπουτέρης σήμερα. Τζιριγοτάκος και Τζιριγότης και Τζιριγώτης και Τσιριγωτάκης και Κυριγωτάκης. Δαμιανάκος αντί του Δαμιανάκης σήμερα. Μπακτάς αντί του Μπαχτής σήμερα. Κουμπάς αντί του Κουμπής σήμερα. Ρέκος αντί του Ρέκας σήμερα. Γλαντζής και Γλαυτσής.Μουτζάζος και Μουτζάτζος και Μουτζάκος και Μουτσάτσης και Μουτσάτσος. Αντωνάκης αντί Αντωνάκος σήμερα. Κούνουπας και Κουνουπιώτης. Καρατζής και Καρατσής. Σε δύο δε περιπτώσεις αναφέρεται ως πατρώνυμο το Οθωμανός.

( Δημοσίευση Εφημερίδας ''ΤΑ ΒΑΤΙΚΑ'' φύλλο 291 - Νοέμβριος 2010 )