Του Γιάννη Ψαρράκη  ( Βιογραφικό & αρθρογραφία ) 

Εφάλτης Νο 1 - η συμφορά του IRENE SERENADE Ήταν στις 22 Φλεβάρη του 1980, ημέρα Σάββατο γιορτή του Αγίου Θεοδώρου. Ήταν 4 το απόγευμα όταν μπήκε στο λιμάνι το δεξαμενόπλοιο της εταιρείας Τσάκος, IRENE SERENADE.

Το πλοίο ήταν φορτωμένο με 120.000 τόνους πρωτογενές πετρέλαιο (γκρούντόιλ) από την Τουρκία, με προορισμό την Ευρώπη. Το πλοίο με πλήρωμα 31 ναυτικούς σταμάτησε στην Πύλο για να παραλάβει «στόρια» (τρόφιμα και εφόδια). Κάτι που στον όρμο των Βατίκων αρκετές φορές γίνεται 4 και 5 φορές την ημέρα.

Το πλοίο έφθασε στη θέση αγκυροβολίας του και οι κάτοικοι της Πύλου ανυποψίαστοι θαύμαζαν την επιβλητικότητα του πλοίου. Ο πλοηγός του πλοίου Δημήτρης Αγγελόπουλος έδωσε την εντολή «φούντο την άγκυρα».

Με το που έσυρε η καδένα στο όκιο με εκείνο το γνωστό εκκωφαντικό θόρυβο, έγινε και η πρώτη έκρηξη στην πλώρη του πλοίου. Ήταν τόσο δυνατή που έτριξαν τα σπίτια και τα τζάμια σε ολόκληρη την Πύλο. Οι εκρήξεις ακολουθούν η μία την άλλη, και τα αμπάρια άνοιγαν σαν καρύδια βγάζοντας φλεγόμενο πετρέλαιο στη θάλασσα.

Το πλοίο βυθίστηκε στις 5 το πρωί αφήνοντας πίσω του μία απίστευτη και πρωτόγνωρη για τα ελληνικά ναυτικά χρονικά τραγωδία, με δύο νεκρούς τον υποπλοίαρχο Γιώργο Πολυδωράτο και τον ναύτη Σπύρο Μποζίκη καθώς και μία ανυπολόγιστη οικολογική καταστροφή.

Αντίθετα με τις συνήθεις επικρατούσες καιρικές συνθήκες της περιοχής, εκείνη την ημέρα ο άνεμος ήταν αντίθετος με αποτέλεσμα η φωτιά με το φλεγόμενο πετρέλαιο να «κολλήσει» απέναντι στην Σφακτηρία. Έβαλε το χέρι του ο Άγιος Θεόδωρος, είπαν οι κάτοικοι της πόλης, αλλιώς θα καιγόταν η πόλη.

Σημειώνεται ότι την επιχείρηση διάσωσης του πληρώματος, παρά το επικίνδυνο της κατάστασης, την επιχείρησε η λάντζα που μετέφερε τα εφόδια στο πλοίο. Το λιμάνι της Πύλου, όπως και της Νεάπολης, δεν διέθετε μέσα αντιμετώπισης της κατάστασης (μέσα διάσωσης, πυρόσβεσης, ρυμουλκό).

Σύμφωνα με στοιχεία της GREENPEACE η δραστηριότητα της αγκυροβολίας και ανεφοδιασμού πλοίων στον όρμο της Πύλου, είχε αναπτυχθεί λόγω της ενασχόλησης των αρχών της περιοχής με την πρακτόρευση των πλοίων. (Πηγή εφημερίδα Realplanet 1-2-2009). Το ίδιο βέβαια συμβαίνει και στη Νεάπολη αφού 3 Αντιδήμαρχοι της δημοτικής αρχής πρακτορεύουν πλοία ή εργάζονται για λογαριασμό των πρακτορείων.

Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία από το φορτίο πετρελαίου του IRENE SERENADE, περίπου 40.000 τόνοι κάηκαν, 35.000 τόνοι διασκορπίστηκαν προκαλώντας τεράστια πετρελαιοκηλίδα, και  25.000 τόνοι εξατμίστηκαν στο περιβάλλον. Ο όρμος του Ναυαρίνου δεν προσβλήθηκε σε μεγάλη έκταση, καθώς ο ευνοϊκός άνεμος παρέσυρε την πετρελαιοκηλίδα στα ανοιχτά και έτσι διασώθηκε η πόλη της Πύλου από βέβαιη πυρκαγιά.

Αξιοσημείωτο είναι ότι 13 χρόνια αργότερα που ακολούθησε ο εφιάλτης του ILIAD, κατά τις επιχειρήσεις καθαρισμού της πετρελαιοκηλίδας, διαπιστώθηκαν υπόλοιπα και από το πετρέλαιο του IRENE SERENADE.

Εφιάλτης Νο 2 - Η τοξική βόμβα του ΡΑΜΟΝΑ Το πλοίο ΡΑΜΟΝΑ βρισκόταν μισοβυθισμένο στον όρμο του Ναυαρίνου από το 1987, χωρίς κανένας να γνωρίζει ή να λέει πως για 22 χρόνια μία τοξική βόμβα βρισκόταν μέσα στον όρμο. Στο κουφάρι του πλοίου βρίσκονταν ως φορτίο 573 τόνοι θειϊκό αργίλιο, χημική ουσία που χαρακτηρίζεται τοξική ως και καρκινογόνος. 22 χρόνια το μισοβυθισμένο πλοίο αποτελούσε «αξιοθέατο» της περιοχής.

Από καθαρή τύχη η ενδεχόμενη απόρριψη του φορτίου στη θάλασσα, δεν εξελίχθηκε σε μία ακόμη περιβαλλοντική καταστροφή με ανυπολόγιστες συνέπειες, ενώ κανείς δεν ενημέρωνε τους κατοίκους της περιοχής, για τον κίνδυνο τον οποίο διέτρεχαν. Παράλληλα να αναφέρουμε πως στις 21-2-2000, στον «ασφαλή» όρμο των Βατίκων βυθίστηκε Τούρκικο φορτηγό πλοίο κοντά στην Λεύκη της Ελαφονήσου. Το πλοίο είχε 20 τόνους Ντήζελ και 5 βαρέλια λιπαντικά. (πηγή: Consorzio Nazionale Interuniversitario perle Scienze del mare)

Τα καύσιμα και τα λιπαντικά παρασύρθηκαν με το ναυάγιο στο βυθό και προφανώς είναι άγνωστο αν αυτά διέρρευσαν στο θαλάσσιο περιβάλλον ή παραμένουν εγκλωβισμένα στο κουφάρι του πλοίου. Όσο για το φορτίο του πλοίου, αναφέρθηκε νόμιμο φορτίο μαγειρικής σόδας. Όμως και στην περίπτωση της Πύλου οι αρχές διαβεβαίωναν για νόμιμο φορτίο και στην πραγματικότητα ήταν μία τοξική βόμβα. Εφιάλτης Νο 3 - Η συμφορά του ILIAD

Δεν πέρασαν πολλά χρόνια ώσπου να συμβεί το 3ο ατύχημα, το οποίο ήταν καταστροφή για την Πύλο αλλά παράλληλα και σωτηρία της. Στις 9-10-1993 οι κάτοικοι της Πύλου είδαν έντρομοι τη θάλασσα να γίνεται μαύρη. Το ελληνικό δεξαμενόπλοιο ILIAD προσέκρουσε σε ύφαλο κοντά στη Σφακτηρία, στο ίδιο περίπου σημείο που πριν 13 χρόνια είχε διαρρεύσει το πετρέλαιο από το IRENE SERENADE. Αυτή τη φορά δεν σημειώθηκε έκρηξη, αλλά ούτε και οι άνεμοι ήταν ευνοϊκοί.

Μεγάλο μέρος από τους 82.000 τόνους πετρέλαιο που μετέφερε το πλοίο κατέληξαν στις ακτές του όρμου, και επήλθε μία μεγάλη οικολογική καταστροφή. Χιλιάδες ψάρια βρέθηκαν νεκρά, ενώ οι επιχειρήσεις ιχθυοκαλλιεργειών της περιοχής ανέφεραν ζημιές ύψους 1,5 δισεκατομμυρίων δραχμών. Η αλιεία στην περιοχή σταμάτησε για ακαθόριστο χρονικό διάστημα.

Η φημισμένη παραλία της Βοϊδοκοιλιάς γέμισε πετρέλαιο. Η τουριστική κίνηση μηδενίστηκε. Μετά τα διαδοχικά ατυχήματα επεβλήθη απαγόρευση εισόδου των δεξαμενο πλοίων στον όρμο. Και από τότε τα πλοία άρχισαν να έρχονται στον όρμο των Βατίκων.

Δυστυχώς βρέθηκαν ντόπιοι επιχειρηματίες, που προκειμένου οι επιχειρήσεις τους να κερδίζουν κάποια χρήματα δεν σκέφτονται σε τι κίνδυνο εκθέτουν το τόπο, που σε οποιαδήποτε στιγμή μπορεί να γίνει ένας φλεγόμενος όρμος και οι ακτές του κατάμαυρες, όπως κάποτε ήταν η Πύλος. Το ατύχημα του ILIAD ήταν καταστροφικό για την Πύλο, αλλά παράλληλα και η σωτηρία της.

Τα πλοία έφυγαν από εκεί και τα «πήραμε» στα Βάτικα, υποβαθμίζοντας το περιβάλλον μας, την ποιότητα της ζωής μας, και έχοντας ένα διαρκή βραχνά στο κεφάλι μας το πότε θα συμβεί το ατύχημα. 17 χρόνια μετά η Πύλος μπήκε σε μία νέα πορεία, μία νέα κατεύθυνση.

Υπήρξε μία αλματώδης ανάπτυξη του τουρισμού, με έργα υποδομής και εγκαταστάσεων, και πλέον τα πλοία που προσεγγίζουν την Πύλο, είναι για να φέρουν τουρίστες και οικονομική ανάπτυξη και όχι καταστροφή και θάνατο.

( Δημοσίευση Εφημερίδας ''ΤΑ ΒΑΤΙΚΑ'' φύλλο 289 - Σεπτέμβριος 2010 )