Του Τζανέτου Οικονόμου
Απόστρατου αξιωματικού αεροπορίας Ιπτάμενου μηχανικού αεροσκαφών Εμπειρογνώμων - Διερευνητή ατυχημάτων

Ανεφοδιασμοί πλοίων στον όρμο Βατίκων. Διέλευση πλοίων στο Δίαυλο Κυθήρων - Ελαφονήσου (Στενό Ελαφονήσου).

Την τελευταία δεκαετία γίνονται ανεφοδιασμοί πλοίων (αλλαγές πληρωμάτων, επισκευές, επιθεωρήσεις, καθαρισμοί, αναμονές για ναύλους, βλάβες κ.λπ. )στην περιοχή Όρμου των Βατίκων, με αποτέλεσμα οι κίνδυνοι και οι παρενέργειες για την περιοχή να είναι τεράστιες όπως:

1.Tα πλοία που προσεγγίζουν τον Όρμο Βατίκων για ανεφοδιασμούς παραβιάζουν από κάθε λογική το περιβάλλον, την ομορφιά και την ιστορία του τόπου, καθώς και τις διεθνείς - εθνικούς κανονισμούς - νομοθεσίες {ΠΔ 405/96 και ΚΥΑ 8111.1/41/2009, Π.Δ 56/2004/(ΦΕΚ. 47Α/11/2/2004), Ν.3622/2007, ΕΚ.725/2004,SOLAS, ISPS,IMO/ILO,κ.λπ. } και τους κανόνες ασφαλούς προσέγγισης παράκτιων περιοχών - λιμένων. Αγκυροβολώντας σε μικρή απόσταση από τις παραλίες των Βατίκων και της Ελαφονήσου και φυσικά ούτε λόγος να γίνεται για τήρηση της κοινής Υπουργικής απόφασης της ΚΥΑ8111.1/41/2009 για απόβλητα των πλοίων (στερεά υγρά), αφού δεν υπάρχουν λιμενικές εγκαταστάσεις - υποδομές παραλαβής αποβλήτων, και ορισμένα πλοία παραμένουν αρκετές μέρες στον Όρμο Βατίκων, με αποτέλεσμα οι κίνδυνοι που ελλοχεύουν να είναι τεράστιοι για τις ανθρώπινες ζωές και την περιοχή. Υποβαθμίζοντας δραματικά το θαλάσσιο περιβάλλον της περιοχής. Σημείωση: Στη φωτογραφία φαίνεται με δορυφορική απεικόνιση δεξαμενόπλοιο αγκυροβολημένο περίπου λιγότερο από μισό ναυτικό μίλι από τις ακτές Ελαφονήσου στις( 29-7-010).

2. Στο Παλαιόκαστρο που δεν είναι οργανωμένο επίσημα, λιμάνι με ανύπαρκτες λιμενικές εγκαταστάσεις, εκεί γίνονται τον περισσότερο καιρό οι φορτοεκφορτώσεις, δεν τηρούνται οι διεθνείς- Ελληνικοί κανονισμοί-νομοθεσίες { S O L A S , I M O / I L O ( 1 6 0 ) , I S P S , Ν 1 5 6 8 / 8 5 (ΦΕΚ/177Α/18-10-85),ΠΔ 17/96, ΠΔ 294/1988, Π.Δ 405/96, ΚΥΑ 8111.1/41/2009, Π.Δ56-/2004/(ΦΕΚ. 47Α/11/2/2004), Ν.3622/2007,ΕΚ725/2004} και φυσικά δεν υπάρχει σχέδιο ασφαλείας λιμένα καθώς και σχέδιο - κέντρο έκτακτης ανάγκης (απαίτηση I.L.O), όπως έχουν όλα τα πολιτισμένα κράτη για λιμάνια και αεροδρόμια. Ως αποτέλεσμα οι κίνδυνοι είναι πολύ μεγάλοι για τις ανθρώπινες ζωές και την περιοχή. Επιπλέον δεν υπάρχoυν υποτυπώδη μέσα πυρόσβεσης, αλλά ούτε και μια απλή βρύση ύδρευσης, για περιπτώσεις πυρκαγιάς - ρύπανσης - εκρήξεων ή χημικά στα μάτια ανθρώπων, όπως προβλέπουν τα θεσμικά κείμενα ασφάλειας και υγιεινής, αφού γίνονται και μεταγγίσεις καυσίμων - ελαιολιπαντικών για ανεφοδιασμό των πλοίων.

3. Ηδηκά ποιες μέρες φαίνεται μακροσκοπικά η ρύπανση στη θαλάσσια περιοχή του Όρμου των Βατίκων και οι δερματοπάθειες κολυμβητών και λουομένων το τελευταίο διάστημα έχουν αυξηθεί (από πληροφορίες κατοίκων της περιοχής).

4. Παρατηρείται οπτική ρύπανση της περιοχής.

5.Από πρόσφατες έρευνες του ΕΛΚΕΘΕ ο βυθός στον Όρμο Βατίκων έχει υποστεί μεγάλες καταστροφές από τις συνεχείς αγκυροβολίες των πλοίων, με ανυπολόγιστες ζημίες για τους θαλάσσιους πληθυσμούς και πιθανόν για τις ενάλιες αρχαιότητες (π.χ. περιοχή Παυλοπέτρι, όπου το τελευταίο διάστημα γίνονται και υποθαλάσσιες έρευνες).

6.Υπερβολική συσσώρευση πλοίων για διέλευση στον δίαυλο Ελαφονήσου - Κυθήρων (στενό Ελαφονήσου), τον τελευταίο καιρό πέρασε πλοίο 300 μέτρων μήκους με ταχύτητα περί που 20 ναυτικών μιλίων, καταμετρήθηκε από δορυφορική εικόνα. Οι παραπάνω διαπιστώσεις συντελούν στην αύξηση πιθανότητας ατυχήματος μέσα στην περιοχή του Όρμου Βατίκων, με καταστροφικές συνέπειες για την περιοχή, όπως φαίνεται και στην έρευνα του Ινστιτούτου Θαλάσσιας Προστασίας «Αρχιπέλαγος» και την τριαντάχρονη πτητική μου εμπειρία, και φυσικά αποτυπώνεται σε μια απλή δορυφορική εικόνα. Οποιοσδήποτε συμπατριώτης μας χωρίς ειδικές γνώσεις ναυτιλίας – αεροναυτιλίας -μηχανολογίας, αν παρακολουθήσει περιστασιακά για μια εβδομάδα το δορυφορικό σύστημα (AIS. Automatic - Identification System) στο διαδίκτυο, την διέλευση πλοίων από την περιοχή μας (ταχύτητες - έτη ναυπήγησης πλοίων), θα καταλάβει εύκολα το μεγάλο πρόβλημα της περιοχής, όπως βροντοφωνάζουν μερικοί ελληνικοί φορείς για να προλάβουν τα δυσάρεστα (π.χ. το Ινστιτούτο «Αρχιπέλαγος»).

το αντίστοιχο υπουργείο.
Μέχρι να ολοκληρωθούν οι μελέτες από τα δύο πανεπιστήμια Πειραιά και Κολούμπια των ΗΠΑ, και πιθανόν απαγορευτεί η διέλευση πλοίων από τον μποτιλιαρισμένο δίαυλο Ελαφονήσου - Κυθήρων (στενό Ελαφονήσου) συμφώνα με την μελέτη του Ινστιτούτου. Όπου και πάλι θα επανακαθορισθεί από το αρμόδιο υπουργείο η νέα θέση για τους ανεφοδιασμούς των πλοίων.

5.Εως ότου υλοποιηθεί η προηγούμενη παράγραφος (4) για την απαγόρευση ανεφοδιασμών των πλοίων μέσα στον Όρμο Βατίκων από τα δυο υπουργεία, η Λιμενική αρχή της περιοχής να απαγορεύσει άμεσα την είσοδο πλοίων μέσα στον όρμο για ανεφοδιασμούς, για τους λόγους που προαναφέρθηκαν στην προηγούμενη παράγραφο.

6. Να ενταθούν στα διακά οι έλεγχοι σε όλα τα πλοία που εισέρχονται στην περιοχή των Βατίκων - Κυθήρων αφού θα έχουμε εξειδικευμένους επιστήμονες και μέσα. Επίσης και περιβαλλοντολογικούς ελέγχους στην περιοχή (θάλασσα - αέρα - πυθμένα καθώς και μετρήσεις για ραδιενέργεια, από πλοία που μεταφέρουν πυρηνικά απόβλητα). Οι παραπάνω έλεγχοι θα συνεχιστούν για περίπου μια δεκαετία, εκεί φαίνεται να έχουν ολοκληρωθεί τα διπλά τοιχώματα των πετρελαιοφόρων και οι πιθανές μετασκευές σε φορτηγά. Με τους παραπάνω ελέγχους θα φαίνεται ποια πλοία τηρούν τους διεθνείς - Ευρωπαϊκούς - Ελληνικούς κανονισμούς για μηδενισμό ναυτικού ατυχήματος στην περιοχή.

7.Έως ότου ολοκληρωθούν οι εγκαταστάσεις (υποδομές - εξοπλισμοί - μέσα) στο Παλαιόκαστρο, να υπάρξει σταδιακή τήρηση της Διεθνούς Κοινοτικής - Ελληνικής Νομοθεσίας από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς της περιοχής, για την αποφυγή καταστροφικών συνεπειών για την ανθρώπινη ζωή και την περιοχή.

8.Ύπαρξη ρυμουλκού στην περιοχή με έδρα τον Διακόφτη για γρήγορη αντιμετώπιση ναυτικού ατυχήματος (χαρακτηριστικό παράδειγμα η καθυστέρηση του ρυμουλκού στο Sea Diamont στη Σαντορίνη). Οι λάντζες της περιοχής έχουν μικρή ελκτική ικανότητα και είναι δύσκολο να τραβήξουν πλοίο μήκους 250 μέτρων με περίπου απόβαρο (DWT)-160.000t.

9.Να δοθεί άμεσα από την ΕΜΥ εικόνα του μετεωρολογικού radar της Σούδας (Κρήτης) σε τερματικό στο λιμεναρχείο ή στο διαδίκτυο, όπως συμβαίνει με τα υπόλοιπα radar καιρού της χώρας μας( Υμηττού - Λάρισας - Ανδραβίδας - Αστυπάλαιας - Θεσσαλονίκης κλπ), για άμεση πρόληψη ναυτικού ή άλλου ατυχήματος από ακραία καιρικά φαινόμενα στην περιοχή.

10.Να εξετασθεί από τα συναρμόδια Υπουργεία Οικονομίας-Ανταγωνιστικότητας - Ναυτιλίας και Προστασίας του Πολίτη - και πιθανόν το Υποδομών - Μεταφορών - Δικτύων, η δυνατότητα δημιουργίας ενός μικρού (traffic control) περιοχής πλοίων σε μικρό διάστημα, και σε μια πενταετία να ολοκληρωθεί ένα οργανωμένο όπως έχουν (π.χ. Βαλτική - Δανία - Εσθονία και δυτικά της Ισπανίας και αλλού).

11.Μέχρι να υλοποιηθεί η πρόταση της παραγράφου 3β για στάθμευση ελικοπτέρου στην περιοχή, να πετά περιστασιακά αεροσκάφος ή ελικόπτερο του Λιμενικού ή άλλου φορέα, για εντοπισμό πιθανής ρύπανσης της περιοχής, και να αναφέρει στον θάλαμο επιχειρήσεων του Υπουργείου Ναυτιλίας και στο Λιμεναρχείο περιοχής.

12. Επιπρόσθετη διαφήμιση - ανάδειξη του θαλασσίου πλούτου και γενικά της περιοχής (Παυλοπέτρι - Ελαφόνησος - Σίμος - Παραλίες Νεάπολης - Βατίκων - Σπήλαιο Καστανιάς - Φοινικόδασος) από τη τοπική αυτοδιοίκηση και από όλους τους φορείς της περιοχής.

13.Να αναδειχθούν τα στατιστικά στοιχεία διέλευσης πλοίων από τον δίαυλο Ελαφονήσου - Κυθήρων (στενό Ελαφονήσου) που υπάρχουν στο παρατηρητήριο Κυθήρων του Ινστιτούτου «Αρχιπέλαγος», για την πιθανή τους αξιοποίηση από κάποιο τοπικό ή κρατικό φορέα. Μεσομακροπρόθεσμες eνέργειες

1. Να εφαρμοστεί από την Πολιτεία η μελέτη που προτείνει το Ινστιτούτο Αρχιπέλαγος, αφού φυσικά ολοκληρωθούν οι επεξεργασίες μελετών από τα δύο πανεπιστήμια Πειραιώς και Columbia(USA), δηλαδή τα πλοία να περνούν έξω από το στενό Ελαφονήσου και κατ' επέκταση αυτά που θέλουν να κάνουν ανεφοδιασμούς να παραμένουν για λίγο όχι μέσα στον Όρμο Βατίκων, αλλά μεταξύ όρμου και Κύθηρα (για να μην απολέσει κάποιους οικονομικούς πόρους η περιοχή). Σημείωση: Τη νέα θέση των ανεφοδιασμών θα επανακαθορίσει το αρμόδιο υπουργείο.

2. Nα μελετηθεί από το Υπουργείο Ανταγωνιστικότητας - Ναυτιλίας με την απαγόρευση διέλευσης των πλοίων από το στενό Ελαφονήσου, να εξαιρούνται τα κρουαζιερόπλοια - επιβατικά - θαλαμηγοί, πάντα με την άδεια του (traffic control) και φυσικά με τον καθορισμό ελεγχόμενων διαδρομών και ταχυτήτων, και όχι αυτό που συμβαίνει σήμερα να περνούν πλοία το στενό Ελαφονήσου με ταχύτητες 20 και πλέον κόμβους. Η εισήγηση αυτή καλό είναι να πραγματοποιηθεί για να μην στερηθούν την μαγευτική ομορφιά της περιοχής οι επιβάτες των συγκεκριμένων πλοίων.

3.Να γίνει μελέτη περιβαλλοντολογικών επιπτώσεων (από νομαρχία - δήμο) όσον αφορά τούς ανεφοδιασμούς πλοίων στην περιοχή, σε συνάρτηση με την ολοκλήρωση των μελετών από τα δύο πανεπιστήμια και το Ινστιτούτο "Αρχιπέλαγος".

4.Ολοκλήρωση από την πολιτεία του (Ttaffic eontrol) πλοίων περιοχής με στελεχωμένο προσωπικό όπως αναφέρθηκε παραπάνω.

5. Δημιουργία Μαρίνας στο Παλαιόκαστρο για προσέλκυση θαλαμηγών - τουριστών και φυσικά ολοκλήρωση των λιμενικών εγκαταστάσεων και τήρηση των διεθνών- κοινοτικών - ελληνικών κανονισμών και νομοθεσιών (SOLAS,ILO,IMO-IMTG ,MARPOL,ISPS, ΕK 725/2004,N1568/85, ΠΔ17/96 ΠΔ 294/1988, ΠΔ 405/96.(ΦΕΚ/177Α/18-10-85), ΚΥΑ 8111.1/41/2009, Π.Δ56/2004/(ΦΕΚ. 47Α/11/2/2004),Ν.3622/2007 , κ.λπ.) και δημιουργία μια θέσης για το πλοίο της γραμμής και ειδική θέση για λάντζες.

6.Δημιουργία αεροδιαδρόμου - ελικοδρομίου στην περιοχή με τη συμβολή της Πολιτείας και της αερολέσχης, αυτό θα συμβάλλει στην αποφυγή ρύπανσης της περιοχής αλλά και για αερομεταφορές λόγω τραυματισμών (στη αρχή έστω και χωμάτινος).

7.Να δημιουργηθεί εθελοντικός σύλλογος ώστε σε περίπτωση ναυτικού ατυχήματος να είναι έτοιμος. (εκπαιδευμένος) για δράση π.χ. ναυάγιο πλοίου Ρrestige Ισπανία, ακόμη και για φυσικές καταστροφές.

8.Την εξέταση δυνατότητας στελέχωσης ενός από τα πλησιέστερα νοσοκομεία Μολάων ή Κυθήρων με γιατρό νευροχειρουργό για τις επείγουσες καταστάσεις τραυματισμών στα πλοία και γενικά κατοίκων της περιοχής, αυτό πάντα σε συνάρτηση με το ελικόπτερο Α/Ν της περιοχής. (Τα τρία μεγάλα Νοσοκομεία της περιοχής μας Σπάρτης - Μολάων και Κυθήρων δεν διαθέτουν νευροχειρουργό γιατρό).

9. Να σταθμεύει πυροσβεστικό πλοιάριο στην περιοχή και συγκεκριμένα στο Διακόφτη ή Καψάλι, και εάν είναι αδύνατον λόγω οικονομικών δυσκολιών, το ρυμουλκό της περιοχής να τροποποιηθεί και να διαθέτει και πυροσβεστική αντλία.

10.Οι τοπικοί φορείς της ενημέρωσης (ραδιοφωνικός σταθμός - εφημερίδες) να καλούν ειδικούς επιστήμονες και γνώστες του θέματος, προκειμένου να ακουστούν όλες οι απόψεις για την καλύτερη λύση του προβλήματος.

11.Να υπάρχει στενή επικοινωνία της τοπικής αυτοδιοίκησης και Λιμενικής αρχής με τα δύο συναρμόδια Υπουργεία και Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας, προκειμένου να μεθοδευτεί η απαγόρευση διέλευσης των πλοίων από το δίαυλο Ελαφονήσου - Κυθήρων (στενό Ελαφονήσου) και πάντα σε συσχέτιση με την απομάκρυνση των ανεφοδιασμών μέσα από τον Όρμο των Βατίκων (προσωρινά και μόνιμα).

12.Οι επιχειρήσεις της περιοχής που δραστηριοποιούνται στους ανεφοδιασμούς πλοίων και αυτοί πρέπει να στηρίξουν τις παραπάνω εισηγήσεις - προτάσεις, και ό,τι άλλο αναβαθμίζει το περιβάλλον και την περιοχή γενικότερα. Διότι αν γίνει μια ναυτική τραγωδία (μεγάλη ρύπανση) η οργή της Πολιτείας και της τοπικής κοινωνίας θα διώξουν τους ανεφοδιασμούς βίαια όπως έγινε με το μεγάλο ναυτικό ατύχημα στην Πύλο(Iliad 1995) και ήρθαν στη περιοχή των Βατίκων.

13.Μετά χρονικό διάστημα 4 έως 6 ετών περίπου και ανάλογα με την αξιοποίηση στο Παυλοπέτρι και την αναβάθμιση του λιμένα της Καλαμάτας, να επανεξετασθεί από την Τοπική κοινωνία -Τοπική αυτοδιοίκηση - Πολιτεία αν θα διακοπούν οριστικά ή συνεχίσουν να γίνονται οι ανεφοδιασμοί, φυσικά συμφώνα με την διεθνή και Ελληνικήνομοθεσία.

Τζανέτος Οικονόμος
Απόστρατος αξιωματικός αεροπορίας Ιπτάμενος μηχανικός αεροσκαφών Εμπειρογνώμων - Διερευνητής ατυχημάτων


( Δημοσίευση Εφημερίδας ''ΤΑ ΒΑΤΙΚΑ'' φύλλο 288 - Αύγουστος 2010 )