Το μακροπρόθεσμο μέλλον του τόπου μας Η γεωγραφική μας θέση, μακριά από πυκνοκατοικημένες κεντρικές αλλά και περιφερειακές περιοχές της χώρας, και μάλιστα με σημαντική απόσταση και φτωχή και δύσκολη πρόσβαση από τις περιοχές αυτές, ορίζουν εκ των πραγμάτων ότι δεν θα μπορούσε να είναι βασισμένο σε δραστηριότητες που σχετίζονται με βιομηχανική είτε βιοτεχνική ανάπτυξη αφού ως γνωστό οι δραστηριότητες αυτές αναπτύσσονται μέσα είτε γύρω από πληθυσμιακά κέντρα με εύκολη πρόσβαση και σε συνδυασμό όλων είτε μερικών τρόπων προσβάσεως για υλικά και πρόσωπα (Λιμάνια, Αεροδρόμια, Σιδηρόδρομοι, Οδικοί άξονες) και επιπλέον απαιτούν κοντινή ύπαρξη διοικητικών κέντρων.

Εναλλακτικά το μέλλον επίσης δεν θα μπορούσε να στηριχθεί σε ανάπτυξη Αγροτικών/Γεωργικών προϊόντων, με την δεδομένη περιορισμένη έκταση καλλιεργήσιμης γης και των περιορισμένων/εξαντλημένων υδατίνων πόρων, και όποια τέτοια δραστηριότητα, σίγουρα είναι και πάντα θα είναι, ωφέλιμη αλλά μόνο σαν συμπληρωματική. Συμπερασματικά κανείς καταλήγει στο αυτονόητο πιστεύω για όλους που ξέρουν τον τόπο: Ότι το μέλλον είναι η σωστή τουριστική του ανάπτυξη 

Το μεγάλο πλεονέκτημα της περιοχής μας είναι αναμφίβολα η φυσική ομορφιά του υπέροχου κόλπου της Νεάπολης με τη μεγάλη ωραία και ομαλά σχηματισμένη ακτογραμμή και τις αμμουδερές παραλίες της, στοιχεία που από μόνα τους ηρεμούν και γοητεύουν κάθε άνθρωπο που στέκεται στην παραλία της Νεάπολης και κοιτάζει τη θάλασσα προς κάθε κατεύθυνση (Παλιόκαστρο, Τσιρίγο, Λαφονήσι, Πούντα) και βέβαια μια πανοραμική θέα από ψηλότερα μένει μόνιμα στη σκέψη αλλά και στην καρδιά κάθε ντόπιου αλλά και κάθε επισκέπτη της περιοχής μας. (Υποθέτω ότι πιθανόν να θεωρηθούν υπερβολικά τα πιο πάνω αλλά σίγουρα δεν είμαι ο μόνος που τα βλέπει έτσι.) Το άλλο μεγάλο πλεονέκτημα είναι επίσης σχετικό για την επιτυχία της τουριστικής ανάπτυξης και αυτό είναι η φυσική ευγένεια και πραότητα του χαρακτήρα των ανθρώπων του τόπου μας.

Πιστεύω πως οι περισσότεροι Βατικιώτες θα συμμερίζονται την πεποίθηση ότι η μοίρα του τόπου είναι η τουριστική ανάπτυξη και ότι αυτή έχει σαν κύρια στοιχεία τη θάλασσα/παραλία/αμμουδιά και συμπληρωματικά βέβαια τα άλλα αξιοθέατα της ευρύτερης περιοχής, αλλά θα σταθώ στο επίμαχο θέμα της όλο και αυξανόμενης παρουσίας κάθε είδους ποντοπόρων πλοίων στον κόλπο για διάφορους λόγους (ανεφοδιασμό - εκτέλεση εργασιών - επιθεώρηση από νηογνώμονες - αλλαγές πληρώματος - αναμονή στο αγκυροβόλιο μέχρι εξευρέσεως ναύλου) και την αρνητική επίπτωση αυτού του γεγονότος στην τουριστική ανάπτυξη.

Το γεγονός αυτό αποτελεί από μόνο του ακύρωση του βασικού στοιχείου της τουριστικής αξιοποίησης γιατί αυτόματα μετατρέπει τον κόλπο σε κάποια παρεμφερή μορφή του κόλπου της Ελευσίνας και αφαιρεί το πράγματι ωραίο και για μερικούς ίσως και μαγευτικό θέαμα του να βλέπει κανείς, πότε πότε, στο βάθος του ορίζοντα πλοία να ταξιδεύουν σε αντίθεση με το να βλέπει τα τεράστια αυτά σημερινά πλοία αγκυροβολημένα μέσα στον κόλπο και σχεδόν στα όρια των κολυμβητών. Πέραν αυτού η παρουσία των πλοίων δημιουργεί αναπόφευκτες και δικαιολογημένες ανησυχίες για ρύπανση από διάφορα αίτια.

Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (IMO) πραγματεύεται το θέμα της κάθε μορφής ρυπάνσεως από πλοία με τον γενικό τίτλο MARPOL (Συντομογραφία του Marine pollution) και περιλαμβάνει παραρτήματα με κανονισμούς για αποτροπή-περιορισμό ρυπάνσεως από διάφορες απορρίψεις στη θάλασσα είτε άλλες αιτίες ρυπάνσεως σχετιζόμενες με πλοία. Συνοπτικά τα παραρτήματα πραγματεύονται τις πιο κάτω κατηγορίες ρύπων:

-Απορρίψεις Ελαίου-Πετρελαίου

-Απορρίψεις επιβλαβών ουσιών που μεταφέρονται σε υγρή μορφή

-Απορρίψεις επιβλαβών ουσιών που μεταφέρονται σε μορφή πακέτων

-Απορρίψεις λυμάτων-αποχέτευσης πλοίων

-Απορρίψεις σκουπιδιών (και γενικά απορριμμάτων κάθε μορφής που περιλαμβάνουν υπολείμματα φορτίου και ακόμη νερά πλυσίματος κυτών φορτίου)

-Εκπομπές ρύπων στον αέρα από προϊόντα καύσεως στις μηχανές

Επιπλέον υπάρχουν κανονισμοί για την απαγόρευση χρήσεως τοξικών υφαλοχρωμάτων και επίσης κανονισμοί για την διαχείριση του θαλασσίου έρματος (σαβούρας) με την οποία μπορεί να μεταφερθούν από το ένα μέρος της γης σε άλλο θαλάσσιοι οργανισμοί ξένοι και επιβλαβείς στο θαλάσσιο περιβάλλον της απορρίψεως. Σημειώνουμε εδώ ότι πολλά από τα συμβαλλόμενα κράτη είτε περιοχές υιοθετούν αυστηρότερες απαιτήσεις από τις προβλεπόμενες από τον IMO κατά περίπτωση και επίσης ότι η εφαρμογή ορισμένων από τις απαιτήσεις των κανονισμών είναι συνήθως σε συνάρτηση με την κατηγορία και την ηλικία του πλοίου. Υπό τις καλύτερες προϋποθέσεις της πλήρους συμμόρφωσης των πλοίων με τους κανονισμούς για κάθε περίπτωση, είναι περισσότερο από βέβαιο ότι υπάρχει ρύπανση, έστω περιορισμένης έκτασης, αλλά υπάρχει στην πραγματικότητα και γνωρίζοντας τις αδυναμίες των συστημάτων ελέγχου απορρίψεων αλλά και δυστυχώς της ανεύθυνης και μερικές φορές εσκεμμένης παράκαμψης των κανονισμών από ασυνείδητα πληρώματα είμαι βέβαιος ότι υπάρχει και θα υπάρξει μόνιμη υποβάθμιση του θαλασσίου περιβάλλοντος και της καθαρότητας της ακτής, που ειδικά στην περίπτωση του κόλπου της Νεάπολης (που υποθέτω ότι δεν υπάρχουν θαλάσσια ρεύματα για την απομάκρυνση - διάχυση των ρύπων προς την ανοικτή θάλασσα), θα είναι ακόμη πιο επιβαρυντική.

Σαν αντίλογος φυσικά θα μπορούσαν να τεθούν τα οικονομικά οφέλη από τις προσεγγίσεις των πλοίων, όπως π.χ για ξενοδοχεία, εστιατόρια, λάντζες, μερικός εφοδιασμός πλοίων με τρόφιμα είτε αλλά τυχόν υλικά, αλλά πιστεύω ότι ο ισολογισμός σε οικονομικά οφέλη από την παρουσία πλοίων έναντι της μακροπρόθεσμης τουριστικής ανάπτυξης αποβαίνει σίγουρα υπέρ της δεύτερης επιλογής.

Επίσης πιστεύω ότι (μακάρι να μπορούσε να γίνει) πως δεν μπορεί να συνυπάρξουν οι δυο επιλογές. Το κύριο ερώτημα που τίθεται είναι αν μπορεί κανείς να απαγορεύσει την προσέγγιση/παραμονή πλοίων στον κόλπο Βοιών. Σίγουρα δεν μπορεί να απαγορευθεί σε πλοίο όταν αυτό ευρίσκεται σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης του σκάφους είτε κινδύνου για τη ζωή μέλους του πληρώματος. Δεν γνωρίζω τα προβλεπόμενα από το διεθνές και το εθνικό μας δίκαιο για την περίπτωση αλλά καταλαβαίνω ότι είναι ένα δύσκολο θέμα και απαιτείται πλήρης και λεπτομερής γνώση από ειδικευμένο στο ναυτικό δίκαιο άτομο (και μάλιστα ειδικά για την περίπτωση αυτή) και πάντως φοβούμαι ότι δεν υπάρχουν πολλές πιθανότητες για δυνατότητα απαγορεύσεως.

Ίσως η λύση να βρίσκεται σε μέτρα αποθάρρυνσης προσεγγίσεων που όμως θα απαιτούσαν την συνειδητή απροθυμία είτε ακόμη και άρνηση εξυπηρετήσεως των πλοίων από τους τοπικούς παράγοντες που μέχρι τώρα εξυπηρετούν τα πλοία και αυτό βέβαια μοιάζει ουτοπικό για όλους και απαράδεκτο και σαν σκέψη για τους άμεσα ενδιαφερόμενους που τώρα απασχολούνται στο χώρο αυτό αλλά και σε όσους προσβλέπουν σε κάτι παρόμοιο μελλοντικά.

Ωστόσο όσο και αν φαίνεται ανεφάρμοστη μια τέτοια ιδέα, αν ληφθεί υπόψιν το διακύβευμα, ίσως αξίζει να γίνει μια συζήτηση σε τοπικό επίπεδο για τις δυνατότητες εφαρμογής της και για τις όποιες συνέπειες και ρυθμίσεις που σίγουρα θα απαιτούνταν για αυτήν.

Το ζητούμενο όμως πρέπει να είναι η πορεία προς το μέλλον και όχι η ατολμία και η μοιρολατρική αποδοχή μιας ,κατά τη γνώμη μου, αρνητικής για τον τόπο εξέλιξης όπως διαμορφώνεται σήμερα με την παρουσία των πλοίων στον κόλπο.

( Δημοσίευση Εφημερίδας ''ΤΑ ΒΑΤΙΚΑ'' φύλλο 272 - Απρίλιος 2009 )