Του Γιάννη Ψαρράκη  ( Βιογραφικό & αρθρογραφία )

Είναι αρκετά ενδιαφέρον και πραγματικά χαίρομαι ειλικρινά που και άλλοι συμπατριώτες μας συμμετέχουν σε αυτό το δημόσιο διάλογο και που αφορά ένα θέμα που έχει καθοριστική σημασία για την πορεία και το μέλλον του τόπου μας. Υποθέτω ότι ο γνωστός και αγαπητός μου συμπατριώτης, μάλλον θα έγραψε την επιστολή του πριν την κυκλοφορία του τελευταίου φύλλου της εφημερίδας, στην οποία δημοσιεύεται άρθρο μου με τίτλο “Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και μύθοι περί αυτών”, και στο οποίο δίνονται απαντήσεις με στοιχεία για αρκετά από τα επιμέρους ζητήματα που θίγει ο συμπατριώτης μας, όπως το ότι η αιολική ενέργεια δεν είναι τζάμπα ενέργεια, ότι δεν είναι οι κύριες τεχνολογίες που θα καλύψουν τις ηλεκτρικές ανάγκες της χώρας, ότι λειτουργούν μόνο υποστηρικτικά στο υπάρχον σύστημα, ότι η συνεισφορά τους στο ισοζύγιο ρύπων είναι ελάχιστη, και ότι σε καμία περίπτωση δεν εξαλείφουν την εξάρτηση μας σε ορυκτά καύσιμα. Οποιαδήποτε αναφορά λοιπόν στα ζητήματα αυτά θα ήταν απλά μία κουραστική επανάληψη. Θα αναφερθώ όμως στην ευρωπαϊκή εμπειρία πέρα των διαπιστώσεων των ευρωπαϊκών οργανισμών τουρισμού.

Πριν όμως από αυτό θα χρειαστεί να επαναλάβω αυτό που έγραψα και στο προηγούμενο φύλλο, ότι δηλαδή θα πρέπει να αποφεύγουμε αυτή την ισοπεδωτική σύγκριση της Ευρώπης με την Ελλάδα. Στην Ευρώπη δεν επιτρέπεται η εγκατάσταση αιολικών σταθμών πάνω σε κορυφογραμμές. Στην Ελλάδα μόνο οι κορυφογραμμές έχουν το επενδυτικό ενδιαφέρον. Στην Ευρώπη προστατεύονται τα ακρωτήρια από την εγκατάσταση αιολικών σταθμών. Στην Ελλάδα και τα δύο θρυλικά ακρωτήρια, του Κάβο Ντόρο και του Καβομαλιά, παραδίδονται στην ενεργειακή παράνοια.

Η Υπηρεσία Ενέργειας της Γερμανικής Κυβέρνησης με έκθεση της επισημαίνει πώς τα αιολικά πάρκα απεδείχθησαν ένας εξαιρετικά δαπανηρός και αναποτελεσματικός τρόπος για τον περιορισμό των αερίων που δημιουργούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Αξίζει να αναφερθεί ότι η Γερμανική έκθεση αφορούσε και τις υπόλοιπες χώρες της Ε.Ε, και συμπέραινε ότι αντί να δαπανώνται δις για την εγκατάσταση αιολικών πάρκων, θα ήταν προτιμότερο το ενδιαφέρον να στραφεί στην κατασκευή κτιρίων που θα είναι περισσότερο φιλικά προς το περιβάλλον και λιγότερο ενεργοβόρα. Κάτι στο οποίο εστράφησαν τόσο η Γερμανία όσο και η Ισπανία αλλάζοντας τους οικοδομικούς τους κανονισμούς. Στο ίδιο συμπέρασμα, ότι δηλαδή τα αιολικά πάρκα είναι ένας ακριβός και αναποτελεσματικός τρόπος περιορισμού των ρύπων καταλήγει το Γραφείο Εθνικών Λογαριασμών της Βρετανίας, ενώ σύμφωνα με στοιχεία της Guardian ακόμα και ποσοστό 10% αιολικής ενέργειας επί της παραγόμενης στη χώρα, δεν θα άλλαζε τους δείκτες ρύπανσης καθώς η συμμετοχή του σε μείωση των ρύπων θα έφθανε μόλις ένα με δύο τοις χιλίοις.

Κάτω από αυτές τις διαπιστωμένες συνθήκες το 1998 περισσότεροι από 100 διαπρεπείς επιστήμονες και άνθρωποι του πνεύματος παρουσίασαν το Μανιφέστο του Darmstadt αφουγκραζόμενοι τις ανησυχίες των πολιτών, και χαρακτηρίζοντας ως “ολέθρια” τη δραστηριότητα εγκατάστασης αιολικών πάρκων. Τόνιζαν δε ότι πέρα από την περιβαλλοντική κα τα στροφή η αιολική ενέργεια δεν είχε καμία σημασία για τα ενεργειακά ισοζύγια και τα ισοζύγια ρύπων καθώς παρά την λειτουργία περισσοτέρων από 1500 α/γ στη Γερμανία, εντούτοις κανένας σταθμός παραγωγής πυρηνικός ή συμβατικός δεν καταργήθηκε. Αντίθετα μάλιστα οι ενεργειακές ανάγκες σε ηλεκτρικό ρεύμα της Γερμανίας αυξήθηκαν κατά 70 φορές περισσότερο από τις δυνατότητες παραγωγής από α/π.

Στα ίδια περίπου συμπεράσματα κατέληξε και η Πανευρωπαϊκή Ομοσπονδία για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, τα οποία και παρουσίασε το 2004 στη συνάντηση της Χάγης τονίζοντας ότι με τη διαδικασία λήψης των αποφάσεων για την αιολική ενέργεια δεν εξετάστηκαν επαρκώς οι οικονομικές, τουριστικές, ιστορικές, πολιτικές, και περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Ένα σημαντικό επιμέρους ζήτημα είναι πράγματι το ζήτημα της εξοικονόμησης της ενέργειας καθώς έχει πολλές παραμέτρους και προεκτάσεις. Γιατί βεβαίως εξοικονόμηση ενέργειας δεν είναι μόνο ο ηλιακός θερμοσίφωνας, ο μικρότερος και καταλληλότερος λαμπτήρας φωτισμού κ.λ.π.

Όταν ο ταχυδρόμος για να μοιράσει τα γράμματα στη Νεάπολη καθημερινά έρχεται από τα Παπαδιάνικα διανύοντας 60 χιλιόμετρα αυτό είναι σπατάλη ενέργειας, και ρύπανση του περιβάλλοντος. Και δε συμβαίνει μόνο στη Νεάπολη και βεβαίως όχι μόνο με τους ταχυδρόμους. Όταν ξοδεύεται τόση ενέργεια για να έχει η Αραβία Άλπεις και χιονοδρομικά κέντρα είναι σπατάλη και ρύπανση του περιβάλλοντος.

Όλη αυτή η ενέργεια που δαπανάται για να αλληλοεξοντωθούν οι άνθρωποι και τα έθνη, βλέποντας βομβαρδισμένες πετρελαιοπηγές επί μήνες να καίγονται, είναι σπατάλη και ρύπανση που όμως την έχουμε αποδεχθεί και τη θεωρούμε δεδομένη. Και ενώ όλοι μιλάμε για βρώμικο λιγνίτη και πετρέλαιο, κανείς μας δεν μιλάει για φίλτρα συγκράτησης ρύπων και αντιρρυπαντικές τεχνολογίες, που αν το μεγάλο φαγοπότι των επιδοτήσεων είχε στραφεί προς αυτή την κατεύθυνση, τότε θα είχαμε βέβαια πολύ καθαρότερο περιβάλλον, χωρίς να χρειαστεί να κα τα στρέψουμε τις κορυφογραμμές μας και τα βουνά μας.

Ο Δήμος μας αποτελείται από μία γεωγραφική έκταση 215.000 στρεμμάτων. Από αυτά το 78% αποτελεί την πεδινή και ημιορεινή ζώνη η οποία έχει παραδοθεί στην γεωργική εκμετάλλευση και όποιες άλλες με τα γνωστά περιβαλλοντικά επακόλουθα (χημικά, φυτοφάρμακα, κ.λ.π). Το 22% (περίπου το 1/5 της συνολικής έκτασης) είναι η ορεινή ζώνη, παρθένα ανέγγιχτη φύση που λειτουργεί υποστηρικτικά και εξισορροπητικά στις περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις της ανθρωπογενούς δραστηριότητας. Ακόμα και αυτόν το θαλάσσιο χώρο του όρμου τον παραδώσαμε στη ρυπογόνα ανθρωπογενή δραστηριότητα του ανεφοδιασμού των πλοίων.

Σύμφωνα με τον Χωροταξικό Σχεδιασμό του ΥΠΕΧΩΔΕ για κάθε 1000 στρέμματα είμαστε υποχρεωμένοι (;) να δεχόμαστε και 1 MW α/γ. Που σημαίνει τοποθέτηση 215 ανεμογεννητριών του 1MW, ή 108 των 2 MW. Καταλαβαίνει κανείς ότι αν και το εναπομείναν 1/5 απείραχτης φύσης παραδοθεί και αυτό στην ανθρωπογενή δραστηριότητα των περιβαλλοντικών επιβαρύνσεων, τότε το οικοσύστημα της περιοχής κινδυνεύει να καταρρεύσει. Στο ορεινό τόξο που περιβάλλει την πεδιάδα των Βατίκων υπάρχει ένας σπηλαιολογικός πλούτος που μέχρι αυτή τη στιγμή έχει καταγράψει περισσότερα από 50 σπήλαια και βάραθρα.

Παγκόσμια γεωλογική πρωτοτυπία που ήδη θα έπρεπε να είχαμε κινηθεί στην κατεύθυνση της ανάδειξης και χαρακτηρισμού του σπηλαιολογικού πάρκου θέτοντας το κάτω από την αιγίδα και προστασία ευρωπαϊκών και Διεθνών Οργανισμών. Έχουμε επισημάνει και άλλη φορά ότι μετά την καθολική αντίδραση της τοπικής κοινωνίας, η ΤΕΡΝΑ έχει παγώσει το θέμα του εργοστασίου στα Ασπρούδια. Οι ανεμογεννήτριες είναι ο Δούρειος Ίππος για να αλωθούν τα Βάτικα.

Μετά τις Ευρωπαϊκές διαπιστώσεις για την αιολική ενέργεια, υπάρχει μία στροφή των χωρών αυτών για την εγκατάσταση υπεράκτιων αιολικών πάρκων προκειμένου οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις να είναι μικρότερες. Αυτή την ανάγκη υιοθετεί και μελέτη πρόσφατη του ΕΜΠ η οποία κατέδειξε ότι πλέον η εγκατάσταση αιολικών σταθμών θα πρέπει να γίνεται στη θάλασσα. Και όλες οι ενδείξεις συγκλίνουν στο ότι σε λίγο χρόνο αυτό θα είναι και κοινοτική οδηγία και πλέον δεν θα γίνεται εγκατάσταση α/γ στα βουνά για να μην αλλοιώνεται το ανάγλυφο του εδάφους.

Εν όψει αυτής της προοπτικής φαίνεται ότι σε όποιους τόπους δεν θα έχουν εγκατασταθεί α/γ μέχρι τότε αυτοί θα γλιτώσουν, σε αντίθεση με τους τόπους που έχουν ήδη εγκατασταθεί αιολικές μονάδες οι οποίες θα συνεχίσουν να λειτουργούν. Ο τόπος μας μέχρι τώρα έχει καταφέρει να κρατήσει μακριά του την εγκατάσταση των α/γ. Θα ήταν κρίμα τώρα στο παραπέντε, να ακούγονται εκ των έσω φωνές που διευκολύνουν τις ενεργειακές επενδυτικές βλέψεις να οδηγήσουν τον τόπο σε μία κατάσταση που αν διαπιστώσουμε ότι δεν την θέλουμε πλέον θα είναι αργά και δεν θα μπορούμε να την διορθώσουμε.

Ο τόπος μας είναι απλόχερα προικισμένος με φυσική ομορφιά, φανταστικά τοπία, παραμυθένιες παραλίες, με ένα μοναδικό απολιθωμένο δάσος, με σπηλαιολογικό πλούτο ασύγκριτης ομορφιάς, με πλούσια ιστορία που χάνεται στα βάθη των αιώνων και που τη μαρτυρούν αξιόλογα αρχαιολογικά μνημεία. Αξίζει και δικαιούται να βλέπει ένα μέλλον ανάπτυξης διαφορετικό από αυτό της ανάπτυξης των καμινάδων και των ουράνιων γιγάντιων δεσμοφυλάκων.

Προσωπικά είμαι ταγμένος με την πλευρά εκείνη των ανθρώπων που θέλουν να αγωνιστούν και να μη δώσουν το δικαίωμα στον ιστορικό του μέλλοντος να γράψει: “Σπουδαίος τόπος, που κατοικήθηκε από ανάξιους ανθρώπους”.

( Δημοσίευση Εφημερίδας ''ΤΑ ΒΑΤΙΚΑ'' φύλλο 266 - Οκτώβριος 2008 )