(Συνολική αρθρογραφία)

Στην εφημερίδα τα «Βάτικα», αριθ. φύλλ. 260. Απρ. 2008, δημοσιεύσαμε έγγραφο με ημερομηνία και χρονολογία 28 Ιουν. 1916 της Νομαρχίας Λακωνίας με το όνομα του νομάρχη Ζαχαρία Παπαντωνίου και αποδέκτη την κοινότητα της Νεάπολης. Για την πραγματοποίηση όσων αναφέρονταν στο έγγραφο εγκαθιστούσε υπεύθυνο τον πρόεδρο της κοινότητας ο οποίος διαταζόταν να ενεργήσει χωρίς χρονοτριβή για την προετοιμασία της εκλογικής διαδικασίας τόσο στην κοινότητα της Νεάπολης όσο και στις λοιπές κοινότητες των Βοιών για τις επικείμενες εκλογές. Ήταν πρόσφατη η κατάργηση των μικρών δήμων, σε όλη την επικράτεια και η δημιουργία κοινοτήτων, που έγινε στα 1912. Πρόεδρος της Κοινότητας της Νεάπολης, γνωστό από άλλη πηγή αυτό, ήταν ο Παντελής Σταυριανάκος, εκλεγμένος κατόπιν ψηφοφορίας για τα έτη 1915-1916.

Η γλώσσα τού εγγράφου είναι τσουχτερή και θυμίζει φραστικό μαστίγωμα. Για να μη χρονοτριβήσει ο κοινοτάρχης τον απειλεί ο νομάρχης να κινηθεί ταχέως, «άλλως θα λάβω καθ’ υμών ποινικά μέτρα». Εντύπωση κάνει το ύφος το απειλητικό του εγγράφου γιατί ο Ζαχ. Παπαντωνίου ήταν πνευματικός και καλλιεργημένος άνθρωπος. Οι εκλόγες την εποχή εκείνη, ήταν επιτακτική ανάγκη. Η χώρα είχε να παλέψει με εσωτερικά προβλήματα και η εξωτερική πολιτική χρειαζόταν ικανούς πολιτικούς να την διαχειριστούν.

Ο Ζ.Π. γεννήθηκε στο Καρπενήσι στα 1887. Άνθρωπος των γραμμάτων και της τέχνης είχε λεπτή αντίληψη της σημασίας των λέξεων και οξεία αίσθηση για το ωραίο και πέτυχε το συγκερασμό τους σε επιμελημένο και πλαστικό ύφος. Το ποιητικό του έργο χαρακτηρίζεται από το ύφος αυτό και τη μετρημένη στάση μπροστά στα φαινόμενα της ζωής και της τέχνης. Το ποιητικό έργο του είναι γεμάτο εγκαρτέρηση και κινείται σε κλίμα καλαισθησίας και εκλεκτικότητας. Ο Ζ.Π. ασχολήθηκε με τη δημοσιογραφία σε φιλολογικά και καλλιτεχνικά θέματα και συνεργάστηκε με τα σπουδαιότερα έντυπα της εποχής.

Στα 1918 έγραψε το σπουδαίο βιβλίο του δημοτικού σχολείου «Τα ψηλά βουνά» που ακόμα και σήμερα δεν έχει ξεπεραστεί. Από το 1919 έγινε διευθυντής της Εθνικής Πινακοθήκης. Επίσης έγινε καθηγητής της Ιστορίας της Τέχνης και Αισθητικής στη Σχολή Καλών Τεχνών. Στα 1932 τιμήθηκε με το Αριστείο Γραμμάτων και στα 1938 εξελέγη ακαδημαϊκός. Πέθανε στην Αθήνα μέσα σε τραμ από καρδιακή προσβολή, στα 1940. Την περίοδο 1909-1911 έζησε στο Παρίσι. Αμέσως μετά την επιστροφή του διορίστηκε κρατικός υπάλληλος .

Ήταν δημοκρατικών αρχών και προοδευτικός άνθρωπος. Με προσωπική επιλογή του Ελευθερίου Βενιζέλου προτάθηκε για νομαρχιακό αξίωμα το οποίο αποδέχτηκε και από τα 1912-1916 τον συναντούμε να υπηρετεί διαδοχικά τρεις νομαρχίες, στην αρχή στη Νομαρχία Ζακύνθου, ύστερα στη Νομαρχία Μεσσηνίας και κατόπιν στη Νομαρχία Λακωνίας. Το δημοσιευμένο έγγραφο, που έχουμε στα χέρια μας μιλά για το αξίωμά του αυτό, του νομάρχη Λακωνίας στα 1916. Από πολλές πηγές φαίνεται η ώθηση προς την πρόοδο του πνευματικού και κοινωνικού βίου από τον Ζ.Π. Σίγουρα και σαν νομάρχης Λακωνίας έχει να παρουσιάσει τέτοια δραστηριότητα στη διάρκεια της θητείας του εκεί. Το τοπικό ερευνητικό ενδιαφέρον πρέπει να στραφεί στην αναζήτηση πηγών της δραστηριότητας αυτής του φωτισμένου και προοδευτικού νομάρχη στον τόπο αυτό.

Η εκλογή και η τοποθέτηση στο νομό Λακωνίας, στα 1916, ασφαλώς δεν ήταν τυχαία. Συγκλονιζόταν τότε η πατρίδα μας από τον εσωτερικό διχασμό και από τους αντίθετους προσανατολισμούς σε σχέση με την εξωτερική πολιτική της χώρας, από τις δύο μεγάλες πολιτικές παρατάξεις των φιλοβασιλικών από τη μια μεριά και των φιλελευθέρων του Ελευθερίου Βενιζέλου από την άλλη. Μεταξύ αυτών - των φιλελεύθερων - συγκαταλέγεται και ο αναφερόμενος νομάρχης ο οποίος είχε πολύ σοβαρό και δύσκολο έργο να επιτελέσει, αφού παραδοσιακά ο πολύς λαός ήταν φανατικά προσηλωμένος στην αντίθετη από αυτόν κομματική παράταξη.

Ασφαλώς μια έρευνα προς την κατεύθυνση αυτή θα ρίξει φως στη δραστηριότητα του νομάρχη σαν πνευματικού ταγού και καλλιτέχνη, αλλά και στις εκδηλώσεις και αντιδράσεις του κοινωνικού του περίγυρου.

( Δημοσίευση Εφημερίδας ''ΤΑ ΒΑΤΙΚΑ'' φύλλο 262 - Ιούνιος 2008 )