Του Γιάννη Ψαρράκη

Κύριε Διευθυντά,

Ειλικρινά χαίρομαι για την επιστολή του αγαπητού μας συμπατριώτη, την οποία θεωρώ ότι χαρακτηρίζει η καλή προαίρεση. Είναι χρήσιμο να παρατίθενται τέτοιου είδους απόψεις, γιατί έτσι διευκολύνεται ο διάλογος, ο αντίλογος, και έτσι μέσα από τις αντοχές των επιχειρημάτων της κάθε άποψης μας δίνεται η δυνατότητα να προσεγγίσουμε ορθότερα την ουσία του κάθε θέματος. Ένα θέμα που θεωρώ ότι δεν έχει ξεκαθαριστεί απόλυτα τόσο στους αναγνώστες, όσο και στον συμπατριώτη μας, και που θα πρέπει με σαφήνεια να ξεκαθαρίσουμε, είναι ότι κανένας μας δεν είναι ενάντια στην εκμετάλλευση των λεγόμενων εναλλακτικών μορφών ενέργειας. Αυτό που χαρακτηρίζει τη διαφορά μας είναι ο τρόπος με τον οποίο αυτό επιχειρείται, και τα αποτελέσματα που αυτός επιφέρει. Ξεκαθαρίζουμε λοιπόν ότι και εμείς υπέρ των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας είμαστε. Πού βρίσκονται οι διαφορές μας; Καταρχήν θα διαφωνήσω με τον αγαπητό συμπατριώτη ότι πρόκειται περί μύθου ότι η (άναρχη) εγκατάσταση αιολικών πάρκων θα έχει ανασταλτικές συνέπειες στο τουριστικό ρεύμα του τόπου μας. Και αυτό το επιβεβαιώνει η Ευρωπαϊκή εμπειρία από τα προηγούμενα χρόνια, την οποία είμαστε υποχρεωμένοι να λάβουμε υπόψη μας. Στη Δανία, την Ολλανδία και την Ουαλία, όπου εγκαταστάθηκαν αιολικά πάρκα μέσα στην πρώτη δεκαετία κα τα γράφηκε μείωση της τουριστικής κίνησης κατά 30% (πηγή έκθεση Οργανισμού Τουρισμού της Ουαλίας 1999). Στη Δανία σε περιοχές εγκατάστασης αιολικών πάρκων οι αξίες των σπιτιών και οικοπέδων παρουσίασαν πτώση μέχρι και 40% (πηγή έκθεση Διεθνούς Εταιρείας Ακινήτων SAVILLIS -1998) Σήμερα η χώρα προσανατολίζεται στην εγκατάσταση υπεράκτιων αιολικών πάρκων. Το ίδιο κάνει και η Ιταλία (Puglia Νότιας Ιταλίας). Σαφώς τα πλωτά αιολικά πάρκα είναι οικολογικότερα των χερσαίων αφού δεν απαιτούν συνοδευτικά έργα (ισοπεδώσεις, δρόμους, κοπή δένδρων, εκσκαφή καναλιών, χρήση τσιμέντου), αποσυναρμολογούνται εύκολα, και απομακρύνονται από το χώρο χωροθέτησής τους. Είναι κατά τη γνώμη μου λάθος να συγκρίνουμε περιβαλλοντικά την χώρα μας, με τις επίπεδες και πεδινές χώρες της Ευρώπης. Οι χώρες αυτές είναι απέραντες πεδιάδες με γρασίδι, επίπεδες, στις οποίες ο κίνδυνος διαβρώσεων εδάφους (άρα περιβαλλοντικών επιπτώσεων) είναι ελάχιστος. Σε αντίθεση με τη χώρα μας, μία κατεξοχήν ορεινή χώρα με ιδιαίτερο ανάγλυφο, με μεγάλες κλίσεις, με φαράγγια, γκρεμούς, βουνοκορφές, βουνοπλαγιές, που παίζουν πολύ ση μαντικό ρόλο στην ισορροπία του οικοσυστήματος, ιδιαίτερη και πλούσια χλωρίδα, ανεξάντλητο αριθμό σπηλαίων, και πλήθος αρχαιολογικών χώρων. Για να γίνω πιο κα τα νοητός θα αναφέρω ότι η χώρα μας λόγω γεωγραφικής θέσης και με βοτανικές επιρροές από 3 Ηπείρους, διαθέτει πάνω από 6000 είδη χλωρίδας με ποσοστό ενδημικών 15%. Η Αγγλία έχει 1600 και η Γερμανία με την τεράστια έκταση 3000, ενώ τα ενδημικά τους είναι σε χαμηλό ποσοστό. Καταλαβαίνει κανείς ότι το να εξομοιώνουμε τη χώρα μας με τις χώρες της Ευρώπης τουλάχιστον στο ζήτημα αυτό, είναι μεγάλο λάθος. Βεβαίως και καταλαβαίνουμε το ενεργειακό πρόβλημα της χώρας και του πλανήτη, και δεν είμαστε απλά και αόριστα αρνητές των πάντων. Και βεβαίως έχουμε άποψη και θέση. Και θα διαφωνήσω με τον αγαπητό μας συμπατριώτη ότι η εξοικονόμηση ενέργειας δεν μπορεί να αποτελέσει λύση. Και αν θέλουμε αυτό είναι η αχίλλειος πτέρνα του Χωροταξικού Σχεδιασμού. Ένας Χωροταξικός Σχεδιασμός που βλέπει μόνο πώς θα παράγουμε περισσότερο και καθόλου πως θα εξοικονομήσουμε. Σημαντική παράμετρο που είδαν οι Γερμανοί και οι Ισπανοί αλλάζοντας τους οικοδομικούς κανονισμούς τους και στρεφόμενοι προς την κατασκευή κτιρίων φιλικών προς το περιβάλλον και λιγότερο ενεργοβόρων. Ο Χωροταξικός μας Σχεδιασμός βάζει στόχους σε λίγα χρόνια να παράγουμε το 10% της ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ και μερικά χρόνια αργότερα το 20%. Δεν θα ήταν ενδιαφέρον αν αυτό το 20% μπορούσαμε να το εξοικονομήσουμε ή να το παράγουμε από εκμετάλλευση ΑΠΕ χωρίς να χρειαστεί να ισοπεδώσουμε τα βουνά μας, να καταστρέψουμε τα σπήλαιά μας, τις αρχαιότητές μας, τα τοπία μας; Η πιο εύκολη και αποδοτική εκμετάλλευση της ηλιακής ενέργειας είναι η μετατροπή της σε θερμική (ηλιακοί θερμοσίφωνες), σε αντίθεση με τη μετατροπή της σε ηλεκτρική (φωτοβολταϊκά) που είναι 7 φορές πιο ακριβή από την αιολική (ανεμογεννήτριες). Και όμως παρά το πλεονέκτημα της χώρας σε μεγάλη ηλιοφάνεια η χρήση του ηλιακού θερμοσίφωνα βρίσκεται σε πολύ χαμηλά επίπεδα. Και μόνο η χρήση ηλιακού θερμοσίφωνα που θα απάλλασσε ένα νοικοκυριό από τις δαπάνες του ηλεκτρικού θερμοσίφωνα και πλυντηρίου για ζεστό νερό, ίσως από μόνη της να ελάφρυνε κατά 20% το λογαριασμό ρεύματος. Η διαφορά όμως είναι ότι τότε τα ενεργειακά συμφέροντα δεν θα οικονομούσαν τα πακέτα των παχυλών επιδοτήσεων, γιατί μόνο αυτό τους ενδιαφέρει και τίποτα άλλο, και πολύ λιγότερο η παραγωγή ενέργειας. Είναι γνωστό το φαινόμενο, κυρίως στην Εύβοια, των σπασμένων, άχρηστων ανεμογεννητριών που δεν παράγουν ρεύμα, γιατί κανένας δεν ενδιαφέρεται ή είναι ασύμφορο να τις επισκευάσει. Το φαινόμενο αυτό είδαμε και στο πρόσφατα εγκαταστηθέν ΑΠ της Βλαχοκερασιάς. Η Σέριφος έχει ανάγκες σε ηλεκτρική ενέργεια 6 MW και το καλοκαίρι φθάνει τα 9. Και όμως της φορτώνουν 80 MW ανεμογεννήτριες. Για τις ανάγκες του νησιού; Όχι βέβαια αλλά για να παραχθεί και να πωληθεί ρεύμα σε μία ανερχόμενη αγορά με διαρκώς αυξανόμενη ζήτηση. Ένα θέμα που πολύ σωστά θέτει ο συμπατριώτης μας, και είμαι υποχρεωμένος να συμφωνήσω απόλυτα μαζί του είναι το θέμα των καταστροφών του περιβάλλοντος που επιφέρουμε εμείς οι ίδιοι. Είναι πράγματι ένα θέμα που πρέπει να έχουμε το θάρρος να το κοιτάξουμε κατάματα. Και θα είμαι περισσότερο αυστηρός, γιατί δεν είναι μόνο το θέμα των ελαιουργείων ή του βιολογικού καθαρισμού. Βεβαίως και είμαστε ανακόλουθοι όταν αυτή τη στιγμή αγωνιζόμαστε κατά της ΤΕΡΝΑ ή των άλλων εταιρειών για να μη τους επιτρέψουμε να καταστρέψουν το φυσικό μας περιβάλλον, και την ίδια στιγμή; Πράγματι μετά από τόσα χρόνια δεν έχουμε καταφέρει να λύσουμε το πρόβλημα του βιολογικού καθαρισμού.  Όταν δεν έχουμε ακόμα συστήσει φορέα διαχείρισης του δικτύου NATURA. - Όταν μέσα στη ζώνη NATURA απαράδεκτα λειτουργούν δύο σκουπιδότοποι. - Όταν από τυχαίες πυρ καγιές ακόμα και το καλοκαίρι καίγονται σκουπίδια.  Όταν παρότι το Υπουργείο Γεωργίας απαγορεύει το ψάρεμα στον όρμο των Βατίκων για την προστασία των ιχθυοαποθεμάτων, την ίδια στιγμή δεκάδες πλοίων ανεφοδιάζονται και εκτελούν επισκευαστικές εργασίες μολύνοντας τον όρμο.  Όταν η ίδια η Δημοτική Αρχή αυθαίρετα και παράνομα, χωρίς άδειες και μελέτες κα τα στρέφει παραλίες και απολιθώματα, μετατρέποντάς της σε παραλιακές λεωφόρους αντίθετα με τις κατευθύνσεις του Χωροταξικού της Σχεδιασμού. Κλείνοντας το θέμα και συνοψίζοντας. Λέμε ναι στη στροφή προς την κατασκευή κτιρίων φιλικών προς το περιβάλλον και λιγότερο ενεργοβόρων. Λέμε ναι στην εξοικονόμηση ενέργειας επαναπροσδιορίζοντας ως άτομα, ως νοικοκυριά, ως κοινωνίες, τις πραγματικές μας ενεργειακές ανάγκες. Λέμε ναι στην εκμετάλλευση ΑΠΕ που δεν επιφέρουν επιβαρύνσεις στο περιβάλλον ( ηλιακοί θερμοσίφωνες, μικρά φωτοβολταϊκά για κάθε κατοικία). Λέμε ναι στο φυσικό αέριο για οικιακή χρήση. Λέμε ναι στην εγκατάσταση Α/Π και Φ/Β όταν εμείς ως τοπικές κοινωνίες ορίσουμε που μπορούμε να τα δεχτούμε και σε τι μέγεθος ή αριθμό. Λέμε ναι στο διάλογο και στη συναίνεση. Λέμε όχι στην σχεδιαζόμενη εγκατάσταση του εργοστασίου της ΤΕΡΝΑ στα Ασπρούδια. Γιατί αυτό δεν έχει σχέση με τις ανάγκες του τόπου. Γιατί θα κα τα στρέψει τον τουρισμό και θα οδηγήσει την περιοχή σε εγκατάλειψη και ερήμωση. Λέμε όχι στο φυσικό του αέριο, γιατί ως μονάδα συνδυασμένου κύκλου θα μπορεί να καίει και άλλα καύσιμα. Και κυρίως γιατί ως καύσιμο μπορεί να παράγει τους μισούς ρύπους από το λιγνίτη σε CO2 αλλά είναι το ίδιο καρκινογόνο για τους εαυτούς μας και τα παιδιά μας στους άλλους ρύπους. Λέμε όχι στην ανεξέλεγκτη εγκατάσταση ανεμογεννητριών και φωτοβολταϊκών, γιατί αυτά πέρα από τις τεράστιες περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις που θα επιφέρουν ( βλέπε έργα ΑΜΠΕΡΤ ΜΑΛΒΑΖΙΑ στον Κούνο), αλλοιώνουν τον τουριστικό χαρακτήρα της περιοχής προσδίδοντάς του βιομηχανικό χαρακτήρα και ωθώντας τον προς αυτή την κατεύθυνση της βιομηχανοποίησης. Λέμε όχι σε ένα Χωροταξικό Σχεδιασμό που μας αποκλείει από κάθε συμμετοχική διαδικασία να ορίσουμε τα του τόπου μας, και απλά μας αναγκάζει είτε να δεχθούμε τον χαρακτηρισμό μας ως ΠΑΠ (Περιοχές Αιολικής Προτεραιότητας) και την εγκατάσταση των αιολικών πάρκων εκεί που τα ενεργειακά συμφέροντα κρίνουν ότι τους εξυπηρετεί, είτε να αντιστεκόμαστε πλήρως στην εγκατάστασή τους. Λέμε όχι σε αυτό το περιβαλλοντικό έγκλημα που συντελείται αυτή τη στιγμή στη χώρα, με πρόσχημα και μανδύα το ίδιο το περιβάλλον. Δεν είναι τυχαίο ότι τα μεγαλύτερα εγκλήματα κατά της ελευθερίας έγιναν στο όνομα της ελευθερίας. Όπως και τα μεγαλύτερα εγκλήματα κατά της Δημοκρατίας έγιναν στο όνομά της. Και τώρα το μεγαλύτερο έγκλημα σε βάρος του περιβάλλοντος γίνεται στο όνομά του. Γεγονός που αναγκάζει ακόμη και φορείς που είναι υπέρ της ανάπτυξης των ΑΠΕ όπως η Ελληνική Εταιρεία Προστασίας Περιβάλλοντος και Πολιτιστικής Κληρονομιάς, να εκφράζουν τις ανησυχίες τους για την Εφαρμογή αυτού του Χωροταξικού Σχεδιασμού.


( Δημοσίευση Εφημερίδας ''ΤΑ ΒΑΤΙΚΑ'' φύλλο 261 - Μάιος 2008 )