Του Τζώρτζη Ανωμήτρη                Βιογραφικό & Αρθρογραφία

Πριν λίγο καιρό έπεσε στα χέρια μας δίφυλλη χειρόγραφη πράξη λογιστικού περιεχομένου η οποία σημειώνεται στην τρίτη σελίδα παλαιού χειρογράφου. Η σελίδα χωρίζεται με κάθετη γραμμή σε δύο ενότητες, που στην καθεμιά αναγράφονται είδη καθημερινής ανάγκης και, αντίστοιχα, με αριθμούς, οκάδες και δραχμές.

Τα στοιχεία της δεύτερης ενότητας, της δεύτερης στήλης, είναι γραμμένα σε πρωτύτερο χρόνο από εκείνα της πρώτης στήλης. Μαρτυρείται αυτό από τη τιμή του λαδιού που κόστιζε 90 λεπτά ή 9 δεκάρες, με τη δραχμή να έχει 100 λεπτά ή 10 δεκάρες. Τόσο χαμηλές τιμές σε είδη κατανάλωσης υπήρχαν γύρω στα 1910.

Η άλλη ενότητα, που αντιστοιχεί προς την πρώτη στήλη, είναι γραμμένη σε νεώτερη χρονική εποχή, όπως δείχνουν οι υψηλές τιμές στη συναλλαγή των προϊόντων.

Ο συντάκτης της λογιστικής πράξης, Αναστάσιος Γεώρ. Δουμάνης, ήταν κάτοχος στοιχειώδους παιδείας, όπως φαίνεται από την ανορθογραφία και την ασύντακτη σε ορισμένα σημεία απόδοση των σημειώσεων των δύο στήλων και παρατονισμό όπως: ψομί, Διατιπόρτα (δια την πόρτα), κλιδαριά, τι δέφτερι (τη δεύτερη), αγόγια, Παναγίοτη, επίρα, απολιοκόκια (από λιοκόκκια), τέσερα, γινέκα, εκράτισα, ενενίτα (ενενήντα) κ.ά. Επίσης παρατηρούνται γλωσσικά ολισθήματα, όπως: ρέκες, πακαλιάρο Μαρακού (μαραγκού), πατάτε (πατάτες), Σαραταίνα (σαράντα ένα). Ακόμα λέξεις με μετάθεση γραμμάτων (αναγραμματισμό) π.χ. αρθιμός (αριθμός). Επίσης σημειώνεται και η λέξη Σελιές (τις ελιές).

Η παιδεία αυτού του επιπέδου εθεωρείτο τότε μεγάλο απόκτημα, αφού μεγάλο μέρος του πληθυσμού δεν ήξερε να σκαλίζει στο χαρτί το όνομά του ή να συλλαβίζει μια απλή λέξη. Σημασία, στην περίπτωση αυτή έχει ότι ο άνθρωπος αυτός ήξερε να γράφει και να διαβάζει. Με τα μέτρα της εποχής εθεωρείτο γραμματιζούμενος άνθρωπος, όπως ονοματιζόταν όποιος συλλάβιζε και έγραφε και, όπως λέγανε με θαυμασμό, ήξερε γραμματάκια.

Παραθέτουμε τις δύο χειρόγραφες ενότητες της τρίτης σελίδας.

Ο Αναστάσιος Γεωργ. Δουμάνης γεννήθηκε στο Μεσοχώρι Βοιών, στα 1875. Στις αρχές του Κ΄ αι. σε ηλικία 25-30 χρόνων έφυγε από τα Β. και πήγε στη Ν. Αφρική όπου εργάστηκε στα μεταλλεία χρυσού. Εκεί, όπως μαρτυρεί έγγραφο του MINERS PHTHISIS BOARD αρρώστησε από φυματίωση, συνηθισμένη αρρώστια στους μεταλλωρύχους. Νοσηλεύτηκε στο Γιοχάνεσμπουργκ και μετά τη θεραπεία ξαναγύρισε στα Βάτικα. Όπως αναφέρεται σε έγγραφα του «εν Πάτραις προξένου της Αγγλίας προς τον Κύριον Αναστάσιον Δουμάνην, εις Νεάπολιν Βοιών Λακωνίας», κάθε μήνα λάβαινε από το εκεί προξενείο «14-7-0» (14 λίρες και 17 σελίνια).

Στα Β. καταπιάστηκε με γεωργικές δουλειές και ελαιοτριβείο. Τελευταία διατηρούσε οινοπωλείον, κοντά στην Ποταμιά, στη Νεάπολη. Το κρασί το αποθήκευε σε μεγάλες βαρέλες που κάνανε εντύπωση με το μέγεθός τους. Ήταν έντιμος άνθρωπος και ο λόγος του ήταν καλύτερος από συμβόλαιο. Τόσο ίσιος, ακέραιος χαρακτήρας ήταν, που του είχαν κολλήσει το παρανόμι ο Καρατάσος. Πέθανε στη Νεάπολη στα 1942, όπως βεβαιώνει η άδεια ταφής της Αστυνομίας Βοιών.

Στην πρώτη σελίδα του εν λόγω διφύλλου υπάρχει χειρόγραφη απόδειξη πληρωμής τόκου. Πρόκειται περί επισήμου εγγράφου επειδή στην άνω δεξιά γωνία υπάρχει σφραγίδα της Ελληνικής Πολιτείας. Υπάρχουν, επίσης υδατογραφήματα με θυρεό και γύρω από αυτόν τρεις λέξεις: ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ. Κάτω από το θυρεό σημειώνεται το έτος 1907. Επίσης, στην άνω και κάτω πλευρά φαίνεται πάλι έντυπη, η χρονολογία 1907.

Δίνουμε σε φωτοτυπία τη χειρόγραφη απόδειξη με την υπογραφή Χαράλαμπος Δ.Συδέρης.

Το κόστος προμήθειας αλλά και η δυσκολία εξεύρεσης χαρτιού γραφής ανάγκασε τον συντάκτη Αναστάσιο Δουμάνη να χρησιμοποιήσει τις άγραφες σελίδες του εγγράφου για τις λογιστικές πράξεις του, όπως πιο πάνω σημειώνεται.

Με την επιστροφή των εγγράφων στα αδέρφια Μηνά και Τάσο Παναγ. Δουμάνη, εγγονούς του Αναστασίου Δουμάνη, που μας παραχώρησαν οικογενειακά χειρόγραφα τα οποία διατηρούν επιμελώς επί δεκαετίες, καθώς και στον Παναγιώτη Φ. Καρρά, μέσω του οποίου φτάσανε στα χέρια μας εκφράζουμε τις ευχαριστίες μας.


(Δημοσίευση Εφημερίδας ''ΤΑ ΒΑΤΙΚΑ'' φύλλο 249 - Μάιος 2007)