Του Γιάννη Ψαρράκη ( Βιογραφικό & Γνωρίζοντας τη φύση των Βατίκων )  

Ο άρτηκας ανήκει στην οικογένεια των UMBELIFERAE (σκιαδανθή). Πρόκειται για ένα πολυετές φυτό με μεγάλο, χοντρό, ελαφρύ βλαστό και φύλλα πτεροσχιδή που μοιάζουν με του μάραθου. Σε επάκρια σφαιρικά σκιάδια αναπτύσσονται τα κίτρινα άνθη του που φέρουν μέχρι και 40 ακτίνες.

Οι ξεραμένοι βλαστοί του άρτη κα χρησιμοποιούν το παλαιότερα για την κατασκευή επίπλων, κάτι δηλαδή σαν τα σημερινά μπαμπού. Το φυτό αυτό είναι πολύ στενά συνδεδεμένο με την Μυθολογία μας.

Μέσα στους κούφιους βλαστούς του ο άρτηκας έχει μία ψίχα η οποία καίγεται σαν φυτίλι, αφήνοντας απείραχτο τον εξωτερικό φλοιό. Ακόμα και μέχρι τους τωρινούς χρόνους οι ναυτικοί άναβαν τα τσιμπούκια τους με αυτό το τρόπο, αψηφώντας έτσι τον αέρα του πελάγους.

Σύμφωνα με τη Μυθολογία ο Προμηθέας έκλεψε τη φωτιά από τους θεούς και τη χάρισε στους ανθρώπους, μεταφέροντάς την μέσα στην ψίχα ενός βλαστού από άρτηκα. Για την παράβαση των θείων νόμων ο Προμηθέας τιμωρήθηκε και αλυσοδέθηκε από το Δία στον Καύκασο με τη γνωστή του τιμωρία, ώσπου ελευθερώθηκε από τον Κένταυρο Χείρωνα. Το φυτό αυτό ήταν αφιερωμένο και στο θεό Διόνυσο.

Οι ξεροί, ελαφρείς, και κούφιοι βλαστοί του άρτηκα, χρησίμευαν για να φτιάχνουν τους λεγόμενους “θύρσους”. Δηλαδή κοντάρια που στην άκρη τους είχαν ένα κουκουνάρι, και τα κρατούσαν στις Διονυσιακές τελετές οι συνοδοί του Διόνυσου.

Τα ξύλα αυτά ήταν ικανά να χρησιμοποιηθούν ως μπαστούνια, αλλά αδύνατα για να πληγώσουν με το χτύπημά τους άνθρωπο.

Για να αποφεύγονται οι επικίνδυνες “μαγκουριές” ο Διόνυσος είχε διατάξει όσους έπιναν κρασί να χρησιμοποιούν μπαστούνια μόνο από άρτηκα. Το φυτό αυτό το συναντούμε στις άκρες δρόμων, σε όχθους χωραφιών, καθώς σε πλαγιές λόφων και βουνών.
Θα το δούμε ανθισμένο από τους ανοιξιάτικους μέχρι τους καλοκαιρινούς μήνες.

( Δημοσίευση Εφημερίδας ''ΤΑ ΒΑΤΙΚΑ'' φύλλο 262 - Ιούνιος 2008 )